donderdag 21 september

CurieuzeNeuzen in de prijzen!

CurieuzeNeuzen heeft de jaarprijs 2017 voor wetenschapscommunicatie van de Koninklijke Vlaamse Academie van België en de Jonge Academie gewonnen. Het luchtkwaliteitsonderzoek van Ringland en partners was in mei 2016 met 2.000 deelnemende Antwerpenaars een ongeëvenaard succes.

De jury prijst de ‘zeer grote betrokkenheid van de lokale bevolking: inwoners zelf laten ontdekken hoe het gesteld is met de luchtkwaliteit in hun straat en hen op die manier zelf ambassadeur laten worden van maatregelen voor een gezondere lucht’.

Prof. dr. ir. Filip Meysman (VUB, nu UAntwerpen) en dr. Huib Huyse (HIVA-KU Leuven) worden op donderdag 16 november gehuldigd als drijvende krachten achter het ‘uitmuntende’ citizen-scienceproject. Op die dag wordt ook de publieksprijs bekendgemaakt. 

dinsdag 29 november

CurieuzeNeuzen in Den Hopsack (wetenschapscafé, 7 december)

CurieuzeNeuzen gaat op woensdag 7 december langs bij het Wetenschapscafé in Den Hopsack. Het start om 20u, en iedereen is welkom!

De lucht die wij inademen… Resultaten van het project CurieuzeNeuzen in Antwerpen.

Luchtvervuiling heeft een negatieve impact op de gezondheid en is een belangrijke factor voor de leefbaarheid van ons milieu. Meting van de kwaliteit van de lucht die wij inademen is dan ook van groot belang, zeker in een stedelijke omgeving, waar tussen hele wijken, ja zelfs straten en pleinen onderling, behoorlijk wat verschillen blijken te bestaan in de concentratie van stoffen zoals stikstofoxiden, veroorzaakt door het verkeer. Het project CurieuzeNeuzen, een initiatief van de Ringland Academie in samenwerking met onderzoekers van Vlaamse universiteiten en met steun van de Stad Antwerpen, had tot doel deze buurt-tot-buurtvariatie op een wetenschappelijke manier gedetailleerd in kaart te brengen. Het beriep zich daartoe op actieve betrokkenheid van de inwoners van Antwerpen: niet minder dan 2.000 bewoners draaiden mee als volwaardige ‘burger-onderzoekers’ door aan hun buitenraam meetsensoren op te hangen. Zulk een grootschalige meting was een Europese primeur!

Joris Van den Bossche is actief bij CurieuzeNeuzen en postdoctoraal onderzoeker aan de VUB op het project onder begeleiding van Prof. Filip Meysman. In deze lezing zal hij de achtergrond van het luchtkwaliteitsprobleem en van het CurieuzeNeuzen-project schetsen en de meetcampagne en haar resultaten voorstellen.

zaterdag 5 november

Download PDF-kaart met resultaten van jouw district.

De resultaten werden per gebied op grote spandoeken gepresenteerd in De Roma. De PDF-bestanden van die gebiedskaarten kan je nu downloaden op de pagina met onderzoeksresultaten.

districtskaarten

zondag 23 oktober

Luchtkwaliteitsonderzoek CurieuzeNeuzen levert waardevolle informatie voor wetenschap en stad

Persbericht CurieuzeNeuzen 21/10/2016
Ringland Academie, stad Antwerpen, VUB, UAntwerpen, HIVA-KU Leuven

De 2.000 deelnemers aan CurieuzeNeuzen krijgen zondag in De Roma de definitieve en gedetailleerde resultaten voorgesteld van het grootschalige citizen-scienceproject rond luchtkwaliteit in Antwerpen. Het onderzoek toont aan dat de verkeersdrukte in de straat en de nabijheid van de Ring de belangrijkste factoren zijn die variatie in luchtkwaliteit tussen straten verklaren. De laagste NO2-concentraties werden gemeten in verkeersluwe zones en op Linkeroever, zeer hoge concentraties langs de Singel, op drukke verkeerspunten en in street canyons. Voorts toont het onderzoek aan dat burgers een belangrijke bijdrage kunnen leveren bij het verzamelen van wetenschappelijke data van hoge kwaliteit. De stad Antwerpen is dan ook heel blij dat ze daarvoor financiële middelen van het Projectenfonds Duurzame Stad kon aanbieden.

Topdata vergaard door burgers

‘Het fijnmazige netwerk van 2.000 burger-onderzoekers heeft een uitstekende dataset opgeleverd’, zegt prof. Filip Meysman, die vanuit het departement Chemie van de VUB het project begeleidde. ‘Het toont aan dat iedereen zijn steentje bij kan dragen aan wetenschappelijke projecten, die vervolgens ook nuttige gegevens opleveren voor beleidsmakers.’

2.000 burgers hebben in mei 2016 gedurende vier weken een makelaarsbord met meetsensoren aan hun raam gehangen. Het was de eerste keer dat in Europa op een dergelijk grote schaal een citizen-scienceproject rond luchtkwaliteit uitgerold werd. Naast gezinnen (1.840 meetpunten) deden ook scholen (51), bedrijven (55), verenigingen (15) en ziekenhuizen (10) mee. Er zijn ook 35 meetsets opgehangen in Antwerpse parken en op bruggen over de Ring. 98 procent van de deelnemers leverde de meetinstallatie weer in, een uitzonderlijk hoog percentage.

Elke meetopstelling bevatte twee meetbuisjes waarmee de gemiddelde concentratie stikstofdioxide (NO2) over de maand mei werd bepaald. Het gasvormige NO2 is een belangrijke indicator voor luchtverontreiniging gelinkt aan het verkeer.

Tegelijkertijd waren de CurieuzeNeuzen proefkonijnen. Ze kregen de opdracht een nieuwe experimentele methode te testen, die de afzetting van fijnstof op het meetbord tracht te kwantificeren. Dat onderzoek werd begeleid door prof. Roeland Samson, specialist luchtverontreiniging binnen het Laboratorium voor Milieu en Stedelijke Ecologie van de UAntwerpen.

Onverwachte street canyons

De luchtkwaliteit wordt in Antwerpen nauwgezet opgevolgd door de Vlaamse Milieumaatschappij. Daarbij wordt op een strategisch aantal plaatsen zeer gedetailleerd gemeten. Recentelijk is het meetnet ook nog fors uitgebreid om accuratere gegevens te bekomen. Een computermodel voorspelt daarop, rekening houdend met nog andere varianten, zoals het weer en de verkeersintensiteit, de luchtkwaliteit voor de hele stad.

‘Met CurieuzeNeuzen hebben we nagegaan of die voorspelling klopt’, zegt prof. Meysman. ‘Doordat zich zoveel vrijwilligers hebben aangediend, hebben we dat kunnen doen op 2.000 meetpunten in de hele stad. Daardoor hebben we een sterke vergelijkingsbasis, en kunnen we aangeven hoe de huidige meetprocedure mogelijk verfijnd kan worden.’

De resultaten van CurieuzeNeuzen geven een duidelijk inzicht in hoe de luchtkwaliteit varieert van straat tot straat, en van wijk tot wijk. De laagste NO2-concentraties werden opgetekend in verkeersluwe oases in de binnenstad, zoals het stadspark en de zoo, en het verkeersvrije Groen Kwartier (voormalig militair hospitaal) in Berchem. Zeer hoge concentraties werden dan weer gemeten langs de Singel, op drukke verkeerspunten en in zogenaamde street canyons. Dat zijn smalle straten met druk verkeer, waar de luchtvervuiling blijft hangen en zich ophoopt. Op wijkniveau worden de hoogste waarden gemeten in het noordoosten en oosten van de binnenstad (o.a. Borgerhout, Stuivenberg, Dam en Oud-Berchem). Verder weg van de stad, zoals in Hoboken en op Linkeroever, worden de laagste waarden gemeten. De afzetting van fijnstof op de borden volgt gelijkaardige trends.

In grote lijnen komen de resultaten goed overeen met de voorspellingen van het computermodel. Maar er zijn ook interessante verschillen. De CurieuzeNeuzen-resultaten geven duidelijk aan dat een aantal belangrijke street canyons tot nu toe onder de radar zijn gebleven, zoals de Osystraat/Van Maerlantstraat, Kerkstraat/Lange Beeldekensstraat, Sergeyselsstraat en Borsbeekstraat. Globaal geven de CurieuzeNeuzen-data hogere concentraties in straten met druk verkeer.

Een detailanalyse van de resultaten verklaart waarom luchtkwaliteit in de ene straat beter scoort dan in een andere. De lokale verkeersintensiteit en de nabijheid van de Ring en de Singel zijn daarbij de twee meest doorslaggevende factoren. Maar ook een weinig efficiënte ventilatie van de straat draagt bij tot verhoogde concentraties. Hoe smaller de straat, hoe minder vat de wind heeft, waardoor uitlaatgassen trager opwervelen naar hogere luchtlagen.

Antwerpen blijft worstelen met gezondheidsnorm WHO

Hoewel de luchtkwaliteit jaar na jaar verbetert, blijven de hoge concentraties in Antwerpen een belangrijk probleem. Op basis van de data wordt geschat dat de NO2-concentratie de gezondheidsnorm van de Wereldgezondheidsorganisatie (40 microgram/m3 gemiddeld op jaarbasis) overschrijdt op 45 procent van de meetpunten. Sommige steden in Europa doen het slechter (Barcelona, Turijn), andere steden doen het dan weer beter (München, Kopenhagen).

‘Vergeleken met een stad als Kopenhagen starten we in Antwerpen met een handicap’, legt Filip Meysman uit. ‘Antwerpen bevindt zich in een drukbevolkte en verkeersintense regio, die zich uitstrekt van Rijsel tot Amsterdam. Bovendien ligt de ringweg, anders dan in het minder dichtbevolkte Kopenhagen, dicht bij de stad en zijn de Denen bijvoorbeeld kampioen in het gebruik van de fiets. Om het goede resultaat van Kopenhagen te benaderen zullen we dus een tandje bij moeten steken en zijn ambitieuze maatregelen nodig.’

Resultaten sensibiliseren voor meer duurzame mobiliteit

Een bevraging van de deelnemers toont het brede bereik van de meetcampagne en leert dat elke burger-onderzoeker gemiddeld met meer dan 15 mensen over CurieuzeNeuzen heeft gesproken. Daardoor zijn minstens 30.000 tot 35.000 Antwerpenaren op een directe manier in contact gekomen met de campagne.

De deelnemers gaven ook aan dat ze door mee te doen aan Curieuzeneuzen op een andere manier zijn gaan kijken naar de mogelijke beleidsopties rond leefbaarheid in de stad, zegt dr. Huib Huyse, die de enquêtes begeleidde vanuit HIVA-KU Leuven. ‘Door hun deelname aan het project zijn de deelnemers veel alerter voor de problematiek en blijken ze ook veel positiever te staan ten opzichte van initiatieven zoals autodelen of meer milieuvriendelijke stadsdistributiesystemen voor internetpakjes zodat vrachtwagens niet langer de stad in moeten rijden.’

‘Het onderzoek heeft duidelijk een gevoelige snaar geraakt bij de deelnemers’, zegt Huib Huyse. ‘Uit de enquête blijkt dat ongeveer twee derde zich vóór het project al meer verplaatste met de fiets en minder met de auto, na het onderzoek is die groep gegroeid tot bijna 90 procent.’

Partners tevreden

Behalve de universiteiten waren Ringland en de stad Antwerpen partners in het project. Beide zijn zeer tevreden en zien mogelijkheden voor de toekomst om de leefbaarheid in de stad te verbeteren.

Schepen Nabilla Ait Daoud
‘Grootschalige burgerwetenschapsprojecten zoals CurieuzeNeuzen verhogen het bewustzijn van de burger dat milieumaatregelen een meerwaarde zijn en dat ook zij mee een steentje kunnen bijdragen in het terugdringen van luchtvervuiling. De stad maakte daarom ook graag financiële middelen uit het Projectenfonds Duurzame Stad vrij om dit project te ondersteunen’, zegt schepen van Leefmilieu Nabilla Ait Daoud. ‘Uit het onderzoek blijkt dat lokaal verkeer in de straat een impact heeft op de lokale luchtkwaliteit. De stad voelt zich daarom gesterkt in haar voornemen om een lage-emissiezone in te voeren, net omdat deze maatregel de uitstoot van al het lokale verkeer in de binnenstad en de Singel aanpakt.’

Schepen Koen Kennis

Ook schepen van Mobiliteit Koen Kennis ziet in het onderzoek een bevestiging van de effectiviteit van het gevoerde beleid op de stadslucht van morgen. ‘Op de drie belangrijke bronnen van luchtvervuiling die gelinkt zijn aan het verkeer – de Ring, de Singel en enkele street canyons – hebben we concrete acties ondernomen. Behalve de lage-emissiezone zal ook het stelselmatig afbouwen van buslijnen die in de binnenstad parallel rijden aan tram of metro een grote verbetering met zich meebrengen. Daarnaast zal de stadsbrede invoering van de zone 30 ook in de districten de luchtkwaliteit verbeteren.’

‘Het belangrijkste is evenwel dat daarnaast de stad en Vlaanderen, samen met de burgerbewegingen, actief een overkapping van de Ring uitwerken en die versneld willen realiseren. Samen met Vlaanderen werkt de stad ook verder aan de Oosterweelverbinding, aangezien MER-studies bevestigen dat een keuze om de Ring rond te maken, een zeer grote bijdrage levert aan zowel de ringzone zelf, alsook de omliggende woonbuurten, street canyons en de Singel.’

‘De burgerbevraging sterkt ons ten slotte in ons stimulerend beleid voor duurzame modi. Zo is een verdubbeling van de deelwagens gerealiseerd en hervormen en vergroten we versneld ons openbaarvervoersnetwerk. De stad kiest dus resoluut voor een geïntegreerde aanpak.’

Ringland

Ook Ringland voelt zich gesterkt door het burgeronderzoek. ‘CurieuzeNeuzen toont aan dat de Ring weegt op de luchtkwaliteit van de stad’, zegt Peter Vermeulen. ‘Antwerpen heeft dus een ambitieus project zoals Ringland nodig om de luchtkwaliteit te verbeteren. Ringland is echter veel meer dan een overkapping. Het wil dé hefboom zijn voor de leefbare stad van morgen. De CurieuzeNeuzen-resultaten tonen aan dat een ‘modal shift’ naar meer duurzaam vervoer cruciaal is voor de leefbaarheid en toekomst van Antwerpen. Hoe meer mensen te voet gaan, met de fiets rijden of het openbaar vervoer gebruiken, hoe vlotter het  – noodzakelijke – autoverkeer in de stad. De fietspaden en tramlijnen boven op Ringland zullen daarbij een belangrijke stimulans zijn, en met de stadsbonus willen we de verkeersdruk in de binnenstad fors naar beneden halen.’

woensdag 5 oktober

CurieuzeNeuzen doet geen uitspraak over luchtvervuiling door vliegverkeer

De luchthaven van Deurne verspreidde de voorbije weken een promofolder ‘Luchthaven buurt’. Daarin wordt de indruk gewekt dat de resultaten van het Antwerpse luchtkwaliteitsonderzoek CurieuzeNeuzen aantonen dat het vliegverkeer geen noemenswaardige luchtvervuiling veroorzaakt rond de luchthaven en dat de normen voor fijnstof in de buurt van het vliegveld niet overschreden worden. Deze bewering is onjuist en wordt op geen enkele wijze ondersteund door het CurieuzeNeuzen-onderzoek. CurieuzeNeuzen werd niet betrokken bij deze publicatie, en distantieert zich ervan.

Stikstofdioxide is geen fijnstof 
Voor het CurieuzeNeuzen-project werd een samenwerking opgezet tussen de Vrije universiteit Brussel, Universiteit Antwerpen, KU Leuven, Ringland en de stad Antwerpen. In de maand mei werd op 2.000 plaatsen in Antwerpen de luchtkwaliteit onderzocht. Op 26 juni werden de eerste voorlopige resultaten vrijgegeven: een kaart met concentraties van stikstofdioxide (NO2) op de 2.000 meetpunten. Het is die kaart met NO2-meetwaarden die – zonder toestemming – werd opgenomen in de promofolder.
Stikstofdioxide is een gasvormige vorm van luchtverontreiniging en is dus iets helemaal anders dan fijnstof. CurieuzeNeuzen heeft geen data of resultaten vrijgegeven voor fijnstof. Conclusies trekken over fijnstofconcentraties op basis van NO2-data is dan ook wetenschappelijk onverantwoord.

Stikstofdioxide is geen indicator voor impact luchtverkeer
Wat zeggen de resultaten van CurieuzeNeuzen dan wel? Het onderzoek toont aan dat er geen verhoogde NO2-concentraties zijn in de buurt van de luchthaven van Deurne. Dat is op zich geen wereldschokkend nieuws, en ligt volledig in de lijn van ander onderzoek nabij luchthavens, waar ook geen hogere waarden voor NO2 werden vastgesteld. Stikstofdioxide (NO2) is immers een goede indicator voor luchtverontreiniging door wegverkeer, maar niet zozeer door luchtverkeer.
Wanneer het gaat over gezondheidsproblemen nabij luchthavens is NO2minder relevant, maar zijn andere vormen van luchtverontreiniging belangrijker. Naast geluidsoverlast is ultra-fijnstof daarbij de belangrijkste component. Hoge concentraties van dit zeer fijne stof kunnen belangrijke gezondheidseffecten hebben. Onderzoek in de buurt van grote luchthavens, zoals Schiphol en Zaventem, geeft verhoogde waarden aan van dit ultra-fijnstof.
Rond de luchthaven van Deurne zijn tot nog toe geen uitgebreide metingen voor ultra-fijnstof gebeurd. Het is dus onmogelijk uitspraken te doen over eventuele problemen met de luchtkwaliteit veroorzaakt door het vliegverkeer in Deurne.

CurieuzeNeuzen vraagt rechtzetting
Het doel van het CurieuzeNeuzen-project is de Antwerpse bevolking correct te informeren over de luchtkwaliteit in de stad. Het is dan ook jammer te moeten vaststellen dat net het omgekeerde gebeurd is, en dat de CurieuzeNeuzen-resultaten aangegrepen worden voor misleidende berichtgeving. We vragen dan ook met aandrang dat de luchthaven de verdere verspreiding van de promofolder meteen stopzet en de fouten in haar berichtgeving publiekelijk corrigeert.

zaterdag 1 oktober

CurieuzeNeuzen in De Roma

Op zondag 23 oktober om 11.30 uur blazen de CurieuzeNeuzen verzamelen in De Roma.

Ontdek de definitieve gedetailleerde resultaten van heel Antwerpen en specifiek van je straat of buurt. Wat zijn  de effecten op je gezondheid? En wat nu? Kunnen we er samen iets aan doen?

Je krijgt uitleg van experts, onder wie Hans Bruyninckx, directeur van het Europees Milieu Agentschap, en longspecialist Ben Nemery, een van de topdokters achter de gezondheidsstudie voor Ringland.

Programma CurieuzeNeuzen op zondag 23 oktober

11.00 uur: deuren van De Roma open

11.30 uur: toelichting bij de resultaten met filmpjes, interviews,…

13.00 uur: korte lunchpauze (broodjes, soep en drank te koop bij De Roma)

13.30 uur: infostands (Ringland, milieuorganisaties, autodelen Cambio, dokters,…) en uitwisselingsmoment 

14.30 uur: einde

Ook als je zelf geen meetinstallatie had hangen, ben je meer dan welkom. Tickets zijn gratis, maar snel reserveren is de boodschap. Maximaal twee tickets per inschrijving.

Reserveer hier je ticket!

dinsdag 28 juni

Eerste resultaten op kaart

De interesse voor de voorstelling van de eerste resultaten van CurieuzeNeuzen op het Ringlandfestival was bijzonder groot. Op deze website kan je de kaart opnieuw raadplegen.

Wat toont de kaart?

De kaart toont de gemiddelde concentratie van stikstofdioxide (NO2) voor de maand mei 2016 zoals ze gemeten werd met de twee meetbuisjes. Het is dus de meetwaarde op de hoogte waarop de meetborden hingen, dus niet op straatniveau. Omdat het voorlopige data zijn, worden de NO2-concentraties uitgedrukt op een relatieve schaal van laag naar hoog.

Waarom zijn dit voorlopige data?

We beginnen nu aan een grondige kwaliteitscontrole van de data. Daarbij kunnen de absolute waarden van de concentraties nog wijzigen of kunnen ook datapunten afvallen (bv. omdat er een spin in het buisje zat of een buisje beschadigd was).

Waarom tonen we deze voorlopige data?

Omdat we onze burgeronderzoekers willen betrekken bij de kwaliteitscontrole om zo tot een betere dataset te komen. Indien (1) je meetbord op het gelijkvloers of de eerste verdieping hing en (2) je punt toch sterk afwijkt van een ander meetpunt in je straat (meer dan één kleurveld verschil met de andere punten in je straat), laat het ons dan weten via info@curieuzeneuzen.org. Mocht je ook een mogelijke verklaring hebben voor de afwijking, geef dat dan mee. Indien je meetwaarde afwijkt, maar het meetbord hing gewoon op de tweede verdieping of hoger, dan hoef je niets te laten weten.

Wat zeggen de voorlopige data?

Hoewel er al duidelijke patronen zichtbaar zijn, vragen we om voorzichtig te zijn met de interpretatie en vergelijking van de datapunten. Het gaat immers om voorlopige data voor één welbepaalde maand. Bovendien is de luchtkwaliteit sterk afhankelijk van de hoogte en hingen de meetborden op verschillende hoogte (van gelijkvloers tot hogere verdiepingen), wat een directe vergelijking tussen meetpunten niet mogelijk maakt.

Infomoment op 23 oktober in De Roma

We kregen al veel vragen over de meetresultaten en de interpretatie ervan. Voor de antwoorden daarop vragen we nog even geduld – de data zijn immers ook nieuw voor ons. In de zomermaanden werken we hard aan de kwaliteitscontrole en de detailanalyse van de data. Op zondagvoormiddag 23 oktober presenteren we in De Roma de resultaten aan onze burgeronderzoekers. Daarbij krijgt iedereen zijn eigen meetresultaat, en worden de resultaten in perspectief geplaatst (bv. waarom zijn de concentraties in sommige straten hoger of lager dan in andere?). Er zal ook mogelijkheid zijn om vragen te stellen. 

zondag 26 juni

Verkeer weegt op luchtkwaliteit in Antwerpen

Op het Ringlandfestival zijn de eerste resultaten van het luchtkwaliteitsonderzoek CurieuzeNeuzen bekendgemaakt. Tijdens de maand mei hebben 2.000 burgers vier weken lang de concentraties stikstofdioxide en fijnstof in hun straat gemeten door een meetbord aan hun raam te hangen.  

Groene en rode straten 
De meetpunten waren goed verspreid over de stad. Er werden duidelijke verschillen opgetekend tussen straten. De verkeersvrije zone van het Groen Kwartier op de site van het voormalige militair hospitaal bijvoorbeeld scoorde goed, terwijl straten met veel sluipverkeer, zoals de Borsbeekstraat in Borgerhout, een rode score vertoonden. Buiten de Singel (bv. Linkeroever, Hoboken) waren de resultaten beduidend beter dan in de kernstad.
‘De eerste resultaten tonen aan dat het verkeer in Antwerpen een grote invloed heeft op de lokale luchtkwaliteit’, zegt professor Filip Meysman, die het project begeleidde vanuit de VUB. ‘Verkeersluwe zones scoren goed, sluipverkeerstraten scoren slecht.’
De data worden de komende maanden verder geanalyseerd. Op zondag 23 oktober wordt die detailanalyse in De Roma voorgesteld aan de deelnemers van het citizen-scienceproject. Op het Ringlandfestival krijgen ze al een eerste indruk. Een reuzegrote kaart toont de resultaten van alle meetpunten. 

Antwerpenaars zeer bezorgd 
Er was bij de Antwerpenaars grote interesse voor het luchtkwaliteitsonderzoek. Het aanvankelijk voorziene aantal meetpunten werd verdubbeld tot 2.000, en nog eens bijna 1.000 kandidaten moesten worden geweigerd. De burgeronderzoekers kwamen uit alle lagen van de bevolking. Ze waren ook enorm gemotiveerd: 98 procent van de buisjes werden na de meting weer ingeleverd.

Bekijk hier het VRT-verslag. Duiding bij de kaart volgt op 23 oktober in De Roma.

zaterdag 18 juni

Presentatie van eerste meetresultaten nu 25 juni op het Ringlandfestival!

Ook curieus naar de meetresultaten van het CurieuzeNeuzen project? Kom dan op 25 juni vanaf 14 uur naar onze CurieuzeNeuzen-stand op het Ringlandfestival

Alle meetpunten worden er voorgesteld op een reuzegrote kaart (4 x 4 meter) van Antwerpen. Daarnaast kan je aan de CurieuzeNeuzen-stand een tekenaar aan het werk zien die zijn eigen artistieke impressie van de namiddag op een levensgroot canvas zet. 

De kaart op het festival toont de data zoals we die vers van de pers van het labo ontvangen. Ze worden gevisualiseerd aan de hand van een 10 puntenschaal. Voor diepgaande analyses, trends en verklaringen is het nog even wachten tot onze onderzoekers tijdens de zomermaanden de data in detail geanalyseerd hebben. 

We hopen je volgende zaterdag te ontmoeten op het Ringlandfestival!

Een tipje van de sluier.

zaterdag 28 mei

Slechts 5 procent CurieuzeNeuzen denkt dat luchtkwaliteit in eigen straat goed is

(Persbericht 27/5/2016)

Het Antwerpse luchtkwaliteitsonderzoek CurieuzeNeuzen loopt morgen ten einde. Zo’n 2.000 deelnemers leveren in het weekend hun meetset weer in. Het grootschalige citizen-scienceproject, een initiatief van de Ringland Academie, is probleemloos verlopen. Met de opvallende meetborden in de hele stad heeft het project veel interesse losgeweekt. Een tussentijdse bevraging door het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (HIVA – KU Leuven) leerde dat de deelnemers uit alle lagen van de bevolking kwamen en zowel nieuwsgierig als bezorgd zijn. Slechts 5 procent schat de huidige luchtkwaliteit in de eigen straat als ‘goed’ in.

De enquête kreeg volgens Huib Huyse, die het luchtkwaliteitsonderzoek mee begeleidde vanuit HIVA, een opmerkelijk hoge respons. Niet minder dan 75 procent van de 2.000 CurieuzeNeuzen beantwoordde de vragenlijst.

Wie zijn de CurieuzeNeuzen? 
Onder de deelnemers bevinden zich zowel 18-jarigen als 70-plussers. 60% was tussen 25 en 45 jaar. De meerderheid (80%) beschikt over een diploma van het hoger onderwijs, 15 procent gaf secundair onderwijs op als hoogst behaalde diploma. 
45% van de deelnemers woont in familieverband met kinderen. Achter de 2.000 meetpunten schuilen veel onderzoekersSamen met hun familieleden en huisgenoten vormt dit een groep van 5.500 betrokken burgeronderzoekers. Een quote van een deelnemer:
Ik wil mijn kinderen bewust maken van het belang van de luchtkwaliteit, en het belang van onderzoek daarnaar….’
Daarnaast zijn ook honderden scholieren, werknemers en vrijwilligers betrokken via de meer dan 100 deelnemende organisaties, waaronder scholen, universiteiten, ziekenhuizen, moskeeën, winkels en bedrijven.

23bdfbf1-5b4d-4e42-9e43-12454981804e

Waarom deden ze mee? 
Er werd ook gepeild naar de motivatie van de deelnemers. 
– 92% was vooral nieuwsgierig naar de luchtkwaliteit in de eigen straat.
– 62% wilde buren en voorbijgangers bewust maken van het belang van de luchtkwaliteit in de stad.
– Bijna 50% wilde weten wat ze zelf kunnen doen om de luchtkwaliteit in hun straat te verbeteren.
– 60% deed mee om Ringland bekend te maken.
Enkele quotes:
– We willen dat het besef groeit dat er iets moet gebeuren in Antwerpen. Zoveel kinderen die opgroeien in ongezonde lucht.
– Ik hoop dat beleidsmakers rekening houden met de resultaten, zodat leven in de stad gezonder wordt.
– Ik wil mijn kinderen bewust maken van het belang van de luchtkwaliteit, het belang van onderzoek daarnaar én hen bewust maken van het belang dat Ringland er komt. 
– Ik heb gezondheidsproblemen aan mijn luchtwegen, en wil weten of de luchtkwaliteit op de plek waar ik woon goed, gemiddeld of slecht is.
– Doet de overheid voldoende om de luchtverontreiniging te beperken? Zijn de theoretische modellen correct?

Hoe schatten ze de luchtkwaliteit in hun straat in?
Slechts 5% meent dat de huidige luchtkwaliteit in de eigen straat ‘goed’ is.
De respondenten identificeren verschillende bronnen van luchtvervuiling, maar de nabijheid van de autosnelweg ziet 80% als de meest vervuilende bron.

08141dfb-b9f6-4ebd-a353-67c269319d9d

Hoe reageerden de deelnemende scholen?
27 onderwijsinstellingen vulden de vragenlijst in, waarvan de meerderheid lagere scholen en kleuterscholen. Slechts 7% van de scholen denkt dat luchtkwaliteit in de eigen omgeving goed is. 21 van de 27 scholen menen dat het lokale verkeer veel of heel veel bijdraagt aan de luchtvervuiling. De vervuiling  door de autosnelweg wordt als tweede belangrijkste bron ingeschat.
Heel wat scholen zetten acties op rond het CurieuzeNeuzen-project, onder meer door berichtgeving in het schoolkrantje, informatie in de lessen, en sensibilisering van de ouders en leerkrachten via infomomenten.
Enkele quotes:
– Wij werken in mei en juni rond mobiliteit en de gevolgen daarvan voor de omgeving. Dus een prima combinatie met jullie insteek, waarvoor dank! Onze leerlingen waren echt onder de indruk door de uitleg bij het meetpakket!
– Hoe kunnen we collega’s en ouders motiveren om niet met de auto naar school te komen?

– Via de personeelsvergadering hebben we de collega’s geïnformeerd en hen uitgenodigd om er in hun klas over te praten met de leerlingen.

Waren er nog curieuze organisaties?
Een aantal dokterspraktijken gebruikte de campagne om patiënten in de wachtkamer te sensibiliseren rond luchtkwaliteit.
Heel wat winkels hingen het V-bord op aan het winkelraam en er werd over gepraat met de klanten.
Enkele quotes:
– We voelen ons mee verantwoordelijk en ook verbonden met dit zinvolle initiatief dat een waardevol alternatief wil bieden.
– We willen dit bekend maken bij de buurtbewoners en de patiënten. We informeren onze medewerkers tijdens de teamvergadering.
– ’t Zou tof zijn als de meetresultaten gekoppeld kunnen worden aan andere gezondheids- en welzijnsindicatoren en zo eventuele linken met kansarmoede zichtbaar maken.

Het luchtkwaliteitsonderzoek
Met twee proefbuisjes werd vier weken lang het gehalte stikstofdioxide (NO2) gemeten. Ook de afzetting van fijnstof wordt onderzocht via doekjes waarmee het V-bord van de meetinstallatie werd afgeveegd. Stikstofdioxide en fijnstof zijn twee indicatoren van luchtvervuiling door het verkeer. Het onderzoek focuste op de Antwerpse binnenstad, Linkeroever en een zone tot ongeveer 2 km buiten de ring. Voorts waren er enkele tientallen meetpunten in Zwijndrecht, Ekeren en Mortsel. 
CurieuzeNeuzen is een initiatief van de burgerbeweging Ringland en de Ringland Academie. Het kreeg de steun van de VUB, de UAntwerpen, het HIVA – KU Leuven en de stad Antwerpen.
Aanvankelijk was voorzien in 1.000 meetlocaties, maar dat aantal is verdubbeld, gezien de toevloed aan kandidaat-deelnemers. Er waren 2.769 inschrijvingen.

Verwerking onderzoeksgegevens
De ingezamelde proefbuisjes en doekjes gaan vervolgens naar een gespecialiseerd lab. De data zullen gebruikt worden in een wetenschappelijke publicatie over buurt-tot-buurtvariatie in stedelijke luchtkwaliteit. De VUB trok daarvoor een jonge onderzoeker aan. 

Eerste resultaten op Ringlandfestival
De eerste resultaten worden bekendgemaakt op het Ringlandfestival op zaterdag 25 juni. In oktober wordt een terugkomdag voor alle deelnemers georganiseerd.

dinsdag 24 mei

Zaterdag eindigt de meting

CurieuzeNeuzen! Mei vliegt voorbij, en zaterdag 28 mei om 9 uur eindigt de meting. Zaterdag en zondag, telkens tussen 10 en 16 uur, verzamelen we de meetbuisjes, de fijnstofdoekjes en het V-bord in de Appelstraat 27, de straat achter De Roma. Maandag gaat de analyse in laboratoria in Nederland en België van start. Zo kunnen we op 25 juni de eerste resultaten meegeven op het Ringlandfestival. De laatste zaken die we aan je vroegen om het onderzoek te doen slagen:

  • De hoogte van de CurieuzeNeuzen-meetset doorgeven via de link in de mail die je kreeg.
  • Het uur van sluiten van de buisjes noteren.
  • Elke buitenzijde van het V-bord schoonmaken met telkens één fijnstofdoekje. Dit instructiefilmpje helpt je daarbij.
  • Buisjes, bord en doekjes binnenbrengen op zaterdag 28 of zondag 29 mei.

… en natuurlijk ook:

  • De kaartjes bussen bij je buren en foto’s delen op Facebook, Twitter en Instagram met de tag #curieuzeneuzen.

Lees de praktische gids of de papieren handleiding als je nog vragen hebt, of mail ons op info@curieuzeneuzen.org We zien jullie dit weekend!

zaterdag 30 april

Metingen van start gegaan

CurieuzeNeuzen is succesvol van start gegaan! In de Appelstraat in Borgerhout zijn vandaag nog 800 van de 2.000 deelnemers hun meetpakket komen ophalen. Ook de VRT en ATV kwamen kijken.
Deel een foto van je meetinstallatie op Facebook en Twitter met #curieuzeneuzen en #ringland.

 

zondag 24 april

Verdeling meetpakketten loopt gesmeerd

Het team van CurieuzeNeuzen heeft de hele zaterdag de 2.000 meetpakketten samengesteld. Zondag zijn de eerste 700 deelnemers hun pakket komen ophalen in De Roma. Dat verliep bijzonder vlot!

De overige deelnemers worden verwacht tijdens de infoavonden van Ringland, op maandag 25 en dinsdag 26 april, of op de startdag van de metingen op zaterdag 30 april. Ook met je fiets kan je het pakket gemakkelijk meenemen. Het bord weegt erg licht en met een touwtje kan je het aan je schouder hangen.

Er doen ook  50 scholen, 60 bedrijven en 15 verenigingen mee. Sommige beginnen uit praktische overwegingen al een dag vroeger met de meting.

vrijdag 15 april

Inschrijvingen groot succes

De respons overtrof ruimschoots de verwachtingen! Niet minder dan 2.769 kandidaten hebben zich aangeboden om de luchtkwaliteit in hun straat te meten. Daaronder bevinden zich 49 scholen, 60 bedrijven en 15 verenigingen.

Het CurieuzeNeuzen-team gaat nu 2.000 geschikte meetlocaties selecteren (lees hier hoe de selectie juist gebeurt). De overblijvende kandidaten worden op de reservelijst geplaatst. Iedereen wordt via e-mail op de hoogte gebracht.

De meetpakketten worden nu samengesteld, zodat ze vanaf zondag 24 april kunnen worden afgehaald in De Roma (hier vind je de afhaalmomenten). Op maandag 25 en dinsdag 26 april kan je het afhalen combineren met het bijwonen van de infoavond van Ringland. Reserveer daarvoor meteen ook je ticket hier.

maandag 4 april

CurieuzeNeuzen uitgebreid naar 2.000 meetpunten

Het citizen-scienceproject CurieuzeNeuzen in Antwerpen is een overweldigend succes, en wordt daarom uitgebreid. De actie ging van start op vrijdag 1 april en na amper 12 uur waren al meer dan 1.000 kandidaat deelnemers geregistreerd. De website was zelfs enkele uren overbelast door de vele registraties.

Omdat de respons zo groot is, heeft het CurieuzeNeuzen-team beslist nog eens 1.000 extra meetopstellingen ter beschikking te stellen. Met zijn 2.000 deelnemers wordt CurieuzeNeuzen zo veruit het grootste citizen-scienceproject rond luchtkwaliteit in Europa in één enkele stad.

 

vrijdag 1 april

Word jij ook een CurieuzeNeuzen-onderzoeker?

Het CurieuzeNeuzen-project is op zoek naar nieuwsgierige Antwerpse inwoners (gezinnen, verenigingen, scholen,…) die meer willen weten over de luchtkwaliteit in hun straat. De meting gebeurt via een eenvoudige meetopstelling (V-bord), die je aan het raam bevestigt. Laat je vooral niet afschrikken! Het opstellen is makkelijk en de meetopstelling vergt geen verder onderhoud. Met een gezonde portie enthousiasme lukt het je zeker en kan je deel uitmaken van het grootste onderzoeksproject van ’t Stad!

Wat vooraf ging

Begin 2014 lanceert Ringland een totaaloplossing voor mobiliteit en leefbaarheid in en om Antwerpen. Het voorstel creëert een niet te stoppen dynamiek. In het straatbeeld duiken duizenden affiches op, fietsers laten aan iedereen weten: ‘Ik wil op Ringland fietsen’, en langs de Ring planten burgers en organisaties met een hart voor Antwerpen de vlag van Ringland. Festivals, evenementen en bekende gezichten verbreden het draagvlak.
Burgers participeren via crowdfunding aan studies die het voorstel verfijnen en onderbouwen.
Ook overheden zijn steeds meer geïnteresseerd in het plan. De Antwerpse gemeente- en districtsraadsleden, het Vlaams Parlement en de Vlaamse regering luisteren, stellen vragen en raken mee overtuigd van deze unieke kans.

75.000 Antwerpenaars steunen het idee voor een nieuwe volksraadpleging, omdat ze niet geloven dat de bestaande plannen voor de Oosterweelverbinding verenigbaar zijn met een volledige overkapping. Samen met een procedure bij de Raad van State door de actiegroepen Ademloos en stRaten-generaal, houden ze zo de druk op de ketel om tot een politiek akkoord te komen.

En plots gaat het snel. De inzichten zijn gegroeid, de plannen meer en meer verfijnd, en dankzij intendant Alexander D’Hooghe verbetert ook de verstandhouding tussen de betrokken instanties en burgers.
Begin 2017, amper drie jaar na de start, sluit Ringland samen met stRaten-generaal en Ademloos, de stad Antwerpen en de Vlaamse regering het Toekomstverbond, een akkoord dat moet leiden tot de volledige overkapping.

In de zomer krijgen zes ontwerpteams de opdracht om, onder leiding van de intendant, de overkapping concreet uit te werken.

Ringland in een notendop

Ringland pleit van bij het begin voor een totaaloplossing, zowel voor de mobiliteit als voor de leefbaarheid, in en rond Antwerpen. De volledige overkapping van de Ring is dé oplossing voor meer ruimte en groen, vlot en veilig verkeer, een betere gezondheid en een veel grotere leefbaarheid.

Ringland formuleerde enkele essentiële uitgangspunten:

  • scheiding van doorgaand en stedelijk verkeer, om de Ring vlotter en veiliger te maken
  • minder verplaatsingen met de auto, ten voordele van meer verplaatsingen te voet, met de fiets of het openbaar vervoer
  • het sluiten van de Ring als sluitstuk van het hele verhaal, met een verplaatsing van het zwaar en doorgaand (haven)verkeer naar het noorden
  • groene verbindingen tussen stad en rand, Luchtbal en Merksem,…

Toekomstverbond in een notendop

In 2017 sluiten de burgerbewegingen en de overheden het Toekomstverbond, een akkoord om samen tot een volledige overkapping te komen.

Daarin komen de partijen overeen dat:

  • alvast 1,25 miljard euro wordt vrijgemaakt voor de eerste fase van de volledige overkapping
  • de Oosterweelverbinding er toch komt, maar enkel voor stadsregionaal verkeer, terwijl het doorgaand verkeer het Haventracé rond de stad moet volgen
  • de mobiliteit in de grote vervoersregio (van Beveren tot Brecht) verbeterd moet worden via een Routeplan 2030, waardoor het aantal verplaatsingen met de auto vermindert, dankzij een modal shift naar meer verplaatsingen te voet, met de fiets of met het openbaar vervoer (modal split 75/25 naar 50/50)
  • er voortaan constructief wordt samengewerkt, met inspraak van de burgers
  • de procedures bij de Raad van State worden stopgezet

Modal split 50/50

De modal split 50/50 gaat uit van de helft verplaatsingen te voet, met de fiets of met het openbaar vervoer en de helft met auto’s en vrachtwagens. Het Routeplan 2030 voor de Vervoersregio Antwerpen moet helpen om deze ambitie te realiseren. Het wordt uitgewerkt op een van de vier werktafels binnen de Werkgemeenschap. Ringland vindt de modal shift naar 50/50 een vooruitgang, maar durft voor nog meer ambitie te pleiten. Ringland is door buitenlandse voorbeelden overtuigd dat 70/30 realiseerbaar is.

CurieuzeNeuzen

Op deze site vind je alle info over het CurieuzeNeuzen-project van de Ringland Academie uit mei 2016. Zoek je info over het nieuwe project CurieuzeNeuzen Vlaanderen 2018 van Universiteit Antwerpen? Surf dan naar www.standaard.be/curieuzeneuzen

X
- Enter Your Location -
- or -